Το σενάριο επαναλαμβάνεται. Ο πολίτης πηγαίνει να βγάλει φορολογική ενημερότητα, δεν την παίρνει, και ανακαλύπτει οφειλή προς τον Δήμο από κλήση επτά ετών πριν, με προσαυξήσεις που έχουν υπερδιπλασιάσει το αρχικό ποσό. Στο δημοτικό ταμείο ακούει ότι το κράτος έχει είκοσι χρόνια για να εισπράξει.

Η πληροφορία αυτή δεν είναι ψευδής. Είναι ελλιπής, και η έλλειψη είναι ουσιώδης.

Δύο διαφορετικά στάδια

Πρέπει να διακριθούν δύο πράγματα που συγχέονται συστηματικά.

Το πρώτο είναι η βεβαίωση της οφειλής, δηλαδή η πράξη με την οποία το πρόστιμο περνά επίσημα στα χρέη του οφειλέτη και αποκτά εκτελεστότητα.

Το δεύτερο είναι η είσπραξη της ήδη βεβαιωμένης οφειλής.

Η εικοσαετία αφορά αποκλειστικά το δεύτερο στάδιο. Για το πρώτο ισχύει πολύ συντομότερη προθεσμία.

Η αποσβεστική προθεσμία της ταμειακής βεβαίωσης

Το άρθρο 71 παρ. 1 του ν. 542/1977 ορίζει ότι τα έσοδα βεβαιώνονται μέσα σε αποσβεστική προθεσμία τριών μηνών από τη λήξη του μήνα εντός του οποίου αποκτήθηκε ο τίτλος βεβαίωσης, και σε κάθε περίπτωση όχι πέραν των τριών ετών από τη λήξη του έτους εντός του οποίου αποκτήθηκε ο τίτλος αυτός.

Στα πρόστιμα του ΚΟΚ, τίτλος βεβαίωσης είναι η ίδια η πράξη βεβαίωσης της παράβασης, δηλαδή η κλήση.

Η εφαρμογή της διάταξης αυτής στα πρόστιμα ΚΟΚ δεν είναι ερμηνευτική κατασκευή. Το Υπουργείο Εσωτερικών την επιβεβαίωσε με την εγκύκλιο 534/4.5.2023, με αριθμό πρωτοκόλλου 38880, η οποία εντάσσει ρητά στο πεδίο του άρθρου 71 τα αυτοτελή πρόστιμα, με ρητή αναφορά στα πρόστιμα από παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.

Απόσβεση, όχι παραγραφή

Η διαφορά στη διατύπωση δεν είναι λεπτολογία.

Η παραγραφή αποδυναμώνει την αξίωση αλλά δεν την εξαφανίζει. Η παραγεγραμμένη απαίτηση μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να προταθεί σε συμψηφισμό.

Η απόσβεση εξαφανίζει το ίδιο το δικαίωμα. Δεν υπάρχει πια τίποτε να συμψηφιστεί ή να αναβιώσει.

Γι' αυτό η ακριβής διατύπωση είναι ότι η εκπρόθεσμα βεβαιωθείσα οφειλή δεν παραγράφεται, αλλά σβήνει.

Η παγίδα των τριάντα ημερών

Εδώ βρίσκεται το σημείο όπου χάνονται οι περισσότερες υποθέσεις, και δεν το επισημαίνει κανείς στο ταμείο του Δήμου.

Η πράξη ταμειακής βεβαίωσης προσβάλλεται με ανακοπή ενώπιον του διοικητικού δικαστηρίου, κατά το άρθρο 217 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας. Η προθεσμία είναι τριάντα (30) ημέρες κατά το άρθρο 220 του ίδιου Κώδικα, από την επίδοση της πράξης ή, αν δεν έγινε επίδοση, από την πλήρη γνώση της.

Η πλήρης γνώση δεν προϋποθέτει επίσημο έγγραφο. Το μπλόκο στη φορολογική ενημερότητα, η ενημέρωση από το ταμείο του Δήμου, η δέσμευση τραπεζικού λογαριασμού, είναι γεγονότα από τα οποία μπορεί να θεωρηθεί ότι ξεκίνησε η προθεσμία.

Και το κρίσιμο: η αίτηση θεραπείας ή διαγραφής προς τον Δήμο δεν αναστέλλει την προθεσμία αυτή. Ούτε η αναφορά στον Συνήγορο του Πολίτη. Ο πολίτης που καταθέτει αίτηση και περιμένει απάντηση επί δύο μήνες, έχει ήδη χάσει το δικαίωμα προσφυγής στο δικαστήριο.

Η διοικητική οδός

Παράλληλα με τη δικαστική, υπάρχει και η διοικητική οδός. Το άρθρο 174 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων προβλέπει τη διαγραφή βεβαιωμένων οφειλών όταν η εγγραφή έγινε κατά τρόπο προφανώς λανθασμένο.

Η οδός αυτή είναι χρήσιμη και συχνά αποδίδει χωρίς δίκη. Δεν υποκαθιστά όμως την ανακοπή και, όπως σημειώθηκε, δεν σταματά τον χρόνο. Οι δύο κινήσεις γίνονται παράλληλα, όχι διαδοχικά.

Τι κάνετε πρακτικά, με τη σειρά

Ζητήστε εγγράφως από τον Δήμο την ημερομηνία της ταμειακής βεβαίωσης και αντίγραφο του χρηματικού καταλόγου. Είναι η μοναδική πληροφορία που κρίνει την υπόθεση και δεν δίνεται αυτοβούλως.

Υπολογίστε την προθεσμία. Αφετηρία είναι η λήξη του έτους μέσα στο οποίο βεβαιώθηκε η παράβαση. Αν η παράβαση έγινε το 2019, η τριετία έληγε στις 31.12.2022. Ταμειακή βεβαίωση μεταγενέστερη της ημερομηνίας αυτής είναι εκπρόθεσμη.

Καταγράψτε την ημέρα που μάθατε την οφειλή. Από εκείνη τρέχουν οι 30 ημέρες.

Καταθέστε ανακοπή εμπροθέσμως και, παράλληλα, αίτηση διαγραφής στον Δήμο.

Μην πληρώσετε πριν από τον έλεγχο. Η καταβολή δυσχεραίνει ουσιωδώς την αναζήτηση των χρημάτων.

Οι προσαυξήσεις

Το ποσό που εμφανίζεται στο ειδοποιητήριο είναι σχεδόν πάντοτε πολλαπλάσιο του αρχικού προστίμου, λόγω των προσαυξήσεων εκπρόθεσμης καταβολής που τρέχουν από τη βεβαίωση.

Το σημείο αυτό έχει σημασία και για δεύτερο λόγο. Οι προσαυξήσεις είναι παρακολουθηματικές της κύριας οφειλής. Αν η ταμειακή βεβαίωση ακυρωθεί ως εκπρόθεσμη, ακυρώνονται και αυτές. Δεν χρειάζεται χωριστή προσβολή τους, χρειάζεται όμως να περιληφθούν ρητά στο αίτημα.

Για τον λόγο αυτό, η μερική καταβολή «για να σταματήσουν οι προσαυξήσεις» πριν από τον έλεγχο της ημερομηνίας βεβαίωσης είναι κίνηση που συνήθως δυσχεραίνει τη θέση του οφειλέτη.

Ένα σημείο ειλικρίνειας

Δεν είναι κάθε παλιά κλήση άκυρη. Πολλοί Δήμοι βεβαιώνουν εμπρόθεσμα και η οφειλή είναι απολύτως νόμιμη. Επιπλέον, η ταμειακή βεβαίωση μπορεί να έχει γίνει έγκαιρα και ο πολίτης να την πληροφορήθηκε πολύ αργότερα, γεγονός που δεν την καθιστά ελαττωματική.

Το ζήτημα κρίνεται από ένα και μόνο στοιχείο, την ημερομηνία της ταμειακής βεβαίωσης. Ζητήστε την πριν από οτιδήποτε άλλο.

Το ουσιώδες

Η φράση «το κράτος έχει είκοσι χρόνια» είναι σωστή για την είσπραξη και άσχετη με τη βεβαίωση. Ανάμεσα στις δύο μεσολαβεί μια αποσβεστική προθεσμία που, αν χαθεί, σβήνει την οφειλή. Και μια δεύτερη, τριάντα ημερών, που αν χαθεί, σβήνει τη δυνατότητα να το επικαλεστείτε.

Αν λάβατε ειδοποιητήριο για παλιά κλήση, επικοινωνήστε μαζί μας πριν καταβάλετε οποιοδήποτε ποσό.

Δείτε επίσης τι προβλέπει ο νέος Κώδικας για τη στάθμευση σε πεζοδρόμιο και σε θέση ΑμεΑ.