Οι περισσότερες υποθέσεις τροχαίων δεν χρειάζεται να φτάσουν σε ακροατήριο. Υπάρχουν δύο εξωδικαστικοί δρόμοι και η επιλογή ανάμεσά τους δεν είναι θέμα προτίμησης. Καθορίζεται από τα δεδομένα του ατυχήματος.
Ο πρώτος δρόμος: το Σύστημα Άμεσης Πληρωμής
Ο λεγόμενος φιλικός διακανονισμός είναι σύμβαση ανάμεσα σε ασφαλιστικές εταιρείες, όχι διάταξη νόμου. Το πλεονέκτημά του είναι σημαντικό. Δεν διαπραγματεύεστε με την εταιρεία του υπαιτίου, η οποία εξ ορισμού έχει αντίθετο συμφέρον. Απευθύνεστε στη δική σας, εκείνη σας αποζημιώνει και στη συνέχεια αναζητά μόνη της το ποσό από την άλλη πλευρά.
Το σύστημα ενεργοποιείται υπό προϋποθέσεις. Το ατύχημα πρέπει να έγινε στην Ελλάδα, να υπήρξε επαφή μεταξύ των οχημάτων, και και οι δύο ασφαλιστικές εταιρείες να συμμετέχουν στο σύστημα. Η ευθύνη κατανέμεται μόνο σε δύο ποσοστά, εκατό τοις εκατό ή πενήντα τοις εκατό.
Τα ισχύοντα ανώτατα όρια είναι 6.500 ευρώ για τις υλικές ζημιές ανά ατύχημα και 12.000 ευρώ για σωματικές βλάβες ανά ζημιωθέν πρόσωπο, με συνολικό όριο 30.000 ευρώ ανά συμβάν. Επειδή τα όρια αυτά ορίζονται από τη συμφωνία των εταιρειών και όχι από τον νόμο, μεταβάλλονται κατά καιρούς. Ελέγχονται πριν από κάθε διακανονισμό.
Αν η ζημιά υπερβαίνει το όριο, η υπόθεση επιστρέφει στη συνήθη διαδικασία και την αποζημίωση οφείλει η εταιρεία του υπαιτίου.
Ο δεύτερος δρόμος: απευθείας στην ασφαλιστική του υπαιτίου
Ο ζημιωθείς έχει ευθεία αξίωση κατά του ασφαλιστή του υπαιτίου. Η αξίωση προβάλλεται με έγγραφη όχληση, στην οποία εκτίθενται τα περιστατικά, η υπαιτιότητα και τα κονδύλια που διεκδικούνται, με τα δικαιολογητικά τους.
Από εκεί ξεκινά διαπραγμάτευση. Στην πράξη, η πρώτη πρόταση της εταιρείας σπάνια αντιστοιχεί στο σύνολο της αποδεδειγμένης ζημίας. Αυτό δεν είναι κακοπιστία, είναι η φυσιολογική συμπεριφορά ενός αντιδίκου που διαχειρίζεται κεφάλαια τρίτων.
Η οδός αυτή δεν έχει ανώτατο όριο, επιτρέπει κάθε ποσοστό συνυπαιτιότητας και καλύπτει κονδύλια που το Σύστημα Άμεσης Πληρωμής δεν φτάνει, όπως η απώλεια εισοδήματος και η ηθική βλάβη.
Η παγίδα που είναι κοινή και στους δύο δρόμους
Όποιον δρόμο κι αν ακολουθήσετε, το τελευταίο έγγραφο είναι το ίδιο. Η εξοφλητική απόδειξη.
Οι τυποποιημένες εξοφλητικές αποδείξεις των ασφαλιστικών εταιρειών περιέχουν, πέρα από τη βεβαίωση είσπραξης, όρο με τον οποίο ο ζημιωθείς παραιτείται από κάθε περαιτέρω αξίωση από το συγκεκριμένο ατύχημα, προβλεπτή και απρόβλεπτη.
Η συνέπεια εμφανίζεται αργότερα. Ο τραυματισμός που φαινόταν να αποκαθίσταται εξελίσσεται σε μόνιμη λειτουργική έκπτωση. Απαιτείται δεύτερη επέμβαση. Προκύπτει ανικανότητα προς εργασία που δεν ήταν ορατή τον πρώτο μήνα. Ο ζημιωθείς επιστρέφει και βρίσκει την υπογραφή του.
Δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοιος όρος είναι απαραβίαστος. Σημαίνει ότι η ανατροπή του απαιτεί δίκη με αβέβαιη έκβαση, ενώ η αποφυγή του απαιτεί μόνο μια ρητή επιφύλαξη στο κείμενο πριν την υπογραφή.
Τι ακριβώς διεκδικείται
Ένας από τους λόγους για τους οποίους οι πρώτες προτάσεις υπολείπονται είναι ότι ο ζημιωθείς συχνά δεν γνωρίζει τι δικαιούται να ζητήσει. Τα κονδύλια που τυπικά εξετάζονται σε υπόθεση τροχαίου είναι τα εξής.
Στις υλικές ζημιές, η δαπάνη επισκευής ή, σε ολική καταστροφή, η αγοραία αξία του οχήματος πριν από το ατύχημα μείον την αξία των υπολειμμάτων. Επιπλέον, η μείωση της εμπορικής αξίας του οχήματος λόγω του ατυχήματος, τα σώστρα και τα έξοδα φύλαξης, και η στέρηση χρήσης για το διάστημα της ακινησίας.
Στις σωματικές βλάβες, οι δαπάνες νοσηλείας και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, τα έξοδα μετακίνησης προς τα θεραπευτήρια, η δαπάνη φυσικοθεραπειών και ιατροτεχνολογικών βοηθημάτων, η δαπάνη οικιακής βοηθού ή νοσοκόμας για το διάστημα που ο παθών αδυνατεί να αυτοεξυπηρετηθεί, η απώλεια εισοδήματος για την περίοδο ανικανότητας και, όπου συντρέχει περίπτωση, η μελλοντική αποθετική ζημία.
Χωριστά εξετάζονται η ηθική βλάβη κατά το άρθρο 932 ΑΚ και, όταν η αναπηρία ή η παραμόρφωση επηρεάζει το μέλλον του παθόντος, η αξίωση του άρθρου 931 ΑΚ.
Κάθε κονδύλιο απαιτεί δική του τεκμηρίωση. Ένα κονδύλιο που δεν προβλήθηκε στην αρχική όχληση είναι πολύ δυσκολότερο να προστεθεί αργότερα.
Το δεύτερο σημείο προσοχής
Ό,τι παραδίδετε στην ασφαλιστική εταιρεία πριν κλείσει η υπόθεση βρίσκεται στον φάκελο και μετά. Ιατρικές γνωματεύσεις, εξιτήρια, αποδείξεις δαπανών, βεβαιώσεις εργοδότη.
Αν η υπόθεση καταλήξει σε δικαστήριο, τα έγγραφα αυτά προσκομίζονται από την αντίδικη πλευρά με την ερμηνεία που την εξυπηρετεί. Μια γνωμάτευση που αναφέρει προϋπάρχουσα εκφυλιστική αλλοίωση θα αξιοποιηθεί για να αμφισβητηθεί ο αιτιώδης σύνδεσμος ανάμεσα στο ατύχημα και στη βλάβη.
Η τεκμηρίωση είναι απαραίτητη. Η σειρά και ο τρόπος με τον οποίο γίνεται είναι απόφαση με συνέπειες.
Τι κάνετε πρακτικά
Συγκεντρώστε πρώτα τον φάκελο. Δελτίο τροχαίου ατυχήματος, φωτογραφίες, ιατρικά έγγραφα με χρονολογική σειρά, τιμολόγια επισκευής, αποδείξεις δαπανών, βεβαίωση αποδοχών αν υπάρχει απώλεια εισοδήματος.
Ελέγξτε αν συμμετέχουν και οι δύο εταιρείες στο Σύστημα Άμεσης Πληρωμής. Η πληροφορία δίνεται από τη δική σας εταιρεία ή τον διαμεσολαβητή σας.
Μην κλείσετε την υπόθεση όσο η ιατρική εικόνα δεν έχει σταθεροποιηθεί. Δεν υπάρχει λόγος βιασύνης όταν η αξίωση δεν έχει ακόμη πλήρες περιεχόμενο.
Διαβάστε ολόκληρη την εξοφλητική απόδειξη. Αν περιέχει γενική παραίτηση και η κατάστασή σας δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως, ζητήστε επιφύλαξη.
Προθεσμίες
Η ευθεία αξίωση κατά της ασφαλιστικής εταιρείας παραγράφεται σε δύο έτη από την ημέρα του ατυχήματος, κατά το άρθρο 10 του ν. 489/1976. Είναι η προθεσμία που χάνεται συχνότερα, γιατί οι διαπραγματεύσεις δίνουν την αίσθηση ότι η υπόθεση εξελίσσεται.
Η αξίωση κατά του υπαιτίου οδηγού παραγράφεται σε πέντε έτη από τη γνώση της ζημίας και του υπόχρεου, κατά το άρθρο 937 ΑΚ.
Πριν υπογράψετε
Μια σύντομη νομική εκτίμηση πριν από την υπογραφή κοστίζει ασύγκριτα λιγότερο από την προσπάθεια ανατροπής μιας υπογεγραμμένης παραίτησης. Αν έχετε λάβει πρόταση διακανονισμού, επικοινωνήστε μαζί μας για να δούμε τι καλύπτει και τι αποκλείει.
Δείτε επίσης τι ισχύει όταν το όχημα είναι ανασφάλιστο και γιατί το δελτίο της Τροχαίας αλλάζει τη θέση σας.