Με χτύπησε ανασφάλιστο όχημα. Ποιος με αποζημιώνει;

Το ερώτημα φτάνει συνήθως με έναν συγκεκριμένο τόνο απόγνωσης. Ο άλλος οδηγός δεν είχε ασφάλεια, το αυτοκίνητο είναι για επισκευή και κανείς δεν φαίνεται υπεύθυνος να πληρώσει.

Η απάντηση είναι ότι υπάρχει φορέας, λέγεται Επικουρικό Κεφάλαιο, και η ευθύνη του προβλέπεται στο άρθρο 19 του ν. 489/1976, όπως κωδικοποιήθηκε με το π.δ. 237/1986.

Τι είναι το Επικουρικό Κεφάλαιο

Δεν είναι δημόσιος οργανισμός και δεν είναι ασφαλιστική εταιρεία. Είναι νομικό πρόσωπο στο οποίο μετέχουν υποχρεωτικά όλες οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα στον κλάδο αστικής ευθύνης αυτοκινήτων. Λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας για τις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει ασφαλιστής να απαντήσει.

Οι τέσσερις περιπτώσεις ευθύνης

Το άρθρο 19 απαριθμεί περιοριστικά πότε γεννάται υποχρέωση αποζημίωσης.

Πρώτον, όταν ο υπαίτιος παραμένει άγνωστος. Είναι η περίπτωση της εγκατάλειψης, όπου το όχημα δεν εντοπίζεται ποτέ.

Δεύτερον, όταν το ατύχημα προήλθε από όχημα για το οποίο δεν είχε εκπληρωθεί η υποχρέωση ασφάλισης. Είναι η κλασική περίπτωση του ανασφάλιστου.

Τρίτον, όταν το ατύχημα προκλήθηκε από πρόθεση.

Τέταρτον, σε πτώχευση της ασφαλιστικής επιχείρησης ή ανάκληση της άδειας λειτουργίας της.

Η κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στο ανασφάλιστο και στο άγνωστο

Εδώ βρίσκεται το σημείο που κοστίζει τις περισσότερες απορρίψεις.

Όταν το όχημα είναι ανασφάλιστο αλλά γνωστό, η κάλυψη είναι πλήρης. Καλύπτονται οι υλικές ζημιές, οι σωματικές βλάβες, η ηθική βλάβη, η απώλεια εισοδήματος. Υπάρχει μία εξαίρεση. Δεν αποζημιώνονται όσοι επιβιβάστηκαν στο ανασφάλιστο όχημα γνωρίζοντας ότι δεν είχε ασφάλιση.

Όταν ο υπαίτιος παραμένει άγνωστος, ο κανόνας αντιστρέφεται ως προς τις υλικές ζημιές. Δεν καλύπτονται, παρά μόνο εφόσον από το ίδιο ατύχημα προκλήθηκαν και σωματικές βλάβες που απαίτησαν νοσηλεία άνω των πέντε ημερών σε νοσηλευτικό ίδρυμα, με αστυνομική βεβαίωση του συμβάντος.

Η πρακτική σημασία είναι άμεση. Το παρκαρισμένο αυτοκίνητο που βρέθηκε χτυπημένο από άγνωστο δεν αποζημιώνεται από το Επικουρικό Κεφάλαιο. Ο μόνος δρόμος είναι η ίδια ασφάλιση, εφόσον υπάρχει μικτή κάλυψη ή κάλυψη ιδίων ζημιών.

Γιατί το δελτίο της Τροχαίας είναι εδώ αναγκαίο

Για να αποζημιώσει το Επικουρικό Κεφάλαιο, πρέπει να αποδειχθούν δύο πράγματα. Ότι έγινε το ατύχημα με τον τρόπο που περιγράφεται, και ότι το ζημιογόνο όχημα ήταν πράγματι ανασφάλιστο κατά τον χρόνο του ατυχήματος.

Και τα δύο τεκμηριώνονται πολύ ευκολότερα όταν αστυνομικό όργανο βρέθηκε στο σημείο, κατέγραψε τη σύγκρουση και βεβαίωσε την έλλειψη ασφαλιστηρίου. Χωρίς αυτό, ο ζημιωθείς καλείται να αποδείξει εκ των υστέρων γεγονότα που κανείς δεν κατέγραψε. Αναλυτικά για το ζήτημα, δείτε γιατί έχει σημασία το δελτίο και σε ατυχήματα με μόνο υλικές ζημιές.

Τα όρια ευθύνης και η νομολογία

Με τον ν. 4092/2012 εισήχθησαν περιορισμοί στην ευθύνη του Επικουρικού Κεφαλαίου, ανάμεσά τους ανώτατο ποσό για την ψυχική οδύνη και ευνοϊκότερο επιτόκιο.

Οι περιορισμοί αυτοί αφορούν την περίπτωση της πτώχευσης της ασφαλιστικής επιχείρησης ή της ανάκλησης της άδειάς της, όχι το ανασφάλιστο ή το άγνωστο όχημα. Η νομολογία τους έχει αντιμετωπίσει επανειλημμένα με κριτήριο τη συνταγματικότητά τους. Ενδεικτικά, η ΑΠ 1025/2015 έκρινε ότι δεν έπρεπε να εφαρμοστούν και παρέπεμψε το ζήτημα στην Ολομέλεια.

Αν η υπόθεσή σας εμπίπτει στην κατηγορία αυτή, δηλαδή η ασφαλιστική εταιρεία του υπαιτίου πτώχευσε ή έχασε την άδειά της, το ζήτημα των ορίων πρέπει να εξεταστεί χωριστά και με βάση την πιο πρόσφατη νομολογία.

Πόσο διαρκεί και τι να περιμένετε

Η διαδικασία απέναντι στο Επικουρικό Κεφάλαιο δεν είναι ταχύτερη από εκείνη απέναντι σε ασφαλιστική εταιρεία. Συνήθως είναι βραδύτερη, γιατί προηγείται ο έλεγχος της ασφαλιστικής κατάστασης του οχήματος κατά τον χρόνο του ατυχήματος και η επαλήθευση των στοιχείων.

Δύο πράγματα βοηθούν ουσιωδώς. Το πρώτο είναι η πληρότητα του φακέλου από την πρώτη υποβολή. Κάθε συμπληρωματικό έγγραφο που ζητείται εκ των υστέρων προσθέτει εβδομάδες. Το δεύτερο είναι η σαφής ανάλυση των κονδυλίων. Αίτημα για συνολικό ποσό χωρίς ανάλυση δεν μπορεί να εξεταστεί.

Αν η υπόθεση δεν προχωρά, η άσκηση αγωγής δεν είναι ρήξη αλλά τυπικό στάδιο. Λόγω της σύντομης διετούς παραγραφής, η αναμονή έχει κόστος που δεν αναστρέφεται.

Τι κάνετε πρακτικά

Καλέστε την Τροχαία στο σημείο και ζητήστε να καταγραφεί ρητά η έλλειψη ασφαλιστηρίου.

Φωτογραφίστε την πινακίδα, την άδεια κυκλοφορίας και το δίπλωμα του άλλου οδηγού. Καταγράψτε στοιχεία μαρτύρων.

Ελέγξτε την ασφαλιστική κατάσταση του οχήματος. Η πληροφορία διασταυρώνεται μέσω των αρμόδιων υπηρεσιών και του κέντρου πληροφοριών.

Δηλώστε το ατύχημα στη δική σας ασφαλιστική, ακόμη κι αν δεν φταίτε. Αν έχετε μικτή ασφάλιση ή νομική προστασία, ενεργοποιούνται.

Υποβάλετε έγγραφη όχληση προς το Επικουρικό Κεφάλαιο με πλήρη φάκελο. Η όχληση πρέπει να προσδιορίζει το ατύχημα, την υπαιτιότητα και κάθε κονδύλιο χωριστά, με τα δικαιολογητικά του.

Προθεσμίες

Η αξίωση κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου παραγράφεται σε δύο έτη από την ημέρα του ατυχήματος. Είναι σύντομη προθεσμία και δεν αναστέλλεται επειδή βρίσκεται σε εξέλιξη αλληλογραφία.

Η αξίωση κατά του ίδιου του υπαίτιου οδηγού και του ιδιοκτήτη του οχήματος παραγράφεται σε πέντε έτη κατά το άρθρο 937 ΑΚ. Στα ανασφάλιστα οχήματα η αξίωση αυτή έχει πρακτική σημασία, γιατί το Επικουρικό Κεφάλαιο, αφού καταβάλει, στρέφεται το ίδιο κατά του υπαιτίου.

Ένα σημείο για τον ανασφάλιστο οδηγό

Η μη ασφάλιση δεν είναι απλώς διοικητική παράβαση. Ο ανασφάλιστος οδηγός που προκαλεί ατύχημα θα κληθεί να καταβάλει προσωπικά ό,τι κατέβαλε το Επικουρικό Κεφάλαιο στον παθόντα. Σε υποθέσεις με σοβαρό τραυματισμό, το ποσό αυτό υπερβαίνει κατά πολύ το κόστος ασφάλισης μιας ολόκληρης ζωής.

Αν σας χτύπησε ανασφάλιστο όχημα ή αν έχετε λάβει αναγωγή από το Επικουρικό Κεφάλαιο, επικοινωνήστε μαζί μας.

Δείτε επίσης πώς αποζημιώνεστε χωρίς δικαστήριο και τι προβλέπεται όταν ο υπαίτιος εγκαταλείψει τον τόπο του ατυχήματος.