Η λέξη «ευάλωτος» στη νομοθεσία του ιδιωτικού χρέους δεν έχει την καθημερινή της σημασία. Είναι τεχνικός όρος με αριθμητικά κριτήρια, και από αυτόν εξαρτάται μεγάλο μέρος της προστασίας που μπορεί να έχει ένας οφειλέτης.

Τα εισοδηματικά κριτήρια

Τα όρια ορίζονται με βάση τη σύνθεση του νοικοκυριού. Σύμφωνα με τα ισχύοντα κριτήρια, όπως τα δημοσιεύει η αρμόδια Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους με βάση την ΥΑ 71670/2021:

Για μονοπρόσωπο νοικοκυριό, ετήσιο εισόδημα έως 7.000 ευρώ.

Το όριο προσαυξάνεται κατά 3.500 ευρώ για κάθε επιπλέον μέλος, με ανώτατο όριο τις 21.000 ευρώ. Ειδικές προσαυξήσεις προβλέπονται για μονογονεϊκές οικογένειες και για απροστάτευτα τέκνα.

Αντίστοιχα όρια ισχύουν και για τις καταθέσεις, από 7.000 ευρώ για ένα άτομο έως 21.000 ευρώ για νοικοκυριό πέντε μελών και άνω.

Τα περιουσιακά κριτήρια

Η ακίνητη περιουσία δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό. Το όριο προσαυξάνεται κατά 15.000 ευρώ ανά μέλος, με ανώτατο όριο τις 180.000 ευρώ.

Τα ποσά αυτά μεταβάλλονται με υπουργικές αποφάσεις. Επαληθεύονται πριν από κάθε αίτηση, όχι από μνήμη.

Ποιος δεν είναι ευάλωτος, ακόμη κι αν βγαίνουν οι αριθμοί

Ο νόμος αποκλείει ρητά κατηγορίες που, ανεξάρτητα από το δηλωθέν εισόδημα, δείχνουν επίπεδο διαβίωσης ασυμβίβαστο με την ιδιότητα.

Δεν είναι ευάλωτοι όσοι εμπίπτουν στις διατάξεις του φόρου πολυτελούς διαβίωσης, όσοι δηλώνουν δαπάνες για αμοιβές πληρωμάτων σκαφών αναψυχής, όσοι δηλώνουν δαπάνες άνω των 1.500 ευρώ για δίδακτρα σε ιδιωτικά σχολεία, και όσοι δηλώνουν δαπάνες για οικιακούς βοηθούς, οδηγούς ή δασκάλους.

Η βεβαίωση δεν είναι διατύπωση

Η ιδιότητα δεν αναγνωρίζεται αυτόματα επειδή τα νούμερα βγαίνουν. Χρειάζεται βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη, η οποία εκδίδεται ψηφιακά μέσα από την αρμόδια πλατφόρμα και ισχύει τρεις μήνες.

Κατά την οριστική υποβολή της αίτησης στον εξωδικαστικό μηχανισμό, η βεβαίωση πρέπει να έχει ήδη εκδοθεί και να βρίσκεται σε ισχύ. Το σύστημα κάνει αυτόματο έλεγχο.

Είναι από τα συχνότερα πρακτικά λάθη. Ο οφειλέτης πληροί τα κριτήρια, δεν έχει όμως εκδώσει τη βεβαίωση ή την έχει αφήσει να λήξει, και χάνει την ευνοϊκή μεταχείριση σε μια διαδικασία που δεν επαναλαμβάνεται εύκολα.

Τι δίνει η ιδιότητα

Δύο πράγματα κυρίως, μέσα στη διαδικασία της ρύθμισης.

Υποχρεωτική υποβολή πρότασης από τους χρηματοδοτικούς φορείς, αντί για διακριτική ευχέρεια.

Απαλλαγή από την προκαταβολή σε περίπτωση πλειστηριασμού.

Η ιδιότητα αποτελεί επίσης προϋπόθεση για την ένταξη στο πρόγραμμα στήριξης της πρώτης κατοικίας, με δυνατότητα επαναγοράς.

Το διπλάσιο δεν σημαίνει ευάλωτος

Με τον ν. 5193/2025 εισήχθη μια ενδιάμεση κατηγορία που συγχέεται συστηματικά.

Για οφειλέτες που πληρούν έως το διπλάσιο των κριτηρίων του ευάλωτου, με ληξιπρόθεσμες οφειλές τουλάχιστον ενενήντα ημερών σε χρηματοδοτικούς φορείς έως 300.000 ευρώ, και εφόσον χαρακτηρίζονται επιλέξιμοι, τεκμαίρεται η συναίνεση του συνόλου των πιστωτών επί της παραγόμενης αντιπρότασης.

Πρόκειται για σημαντικό πλεονέκτημα. Δεν καθιστά όμως τον οφειλέτη ευάλωτο και δεν του δίνει τις υπόλοιπες προνοιακές διατάξεις.

Τι κάνετε πρακτικά

Υπολογίστε το εισόδημα και την περιουσία με τη σύνθεση του νοικοκυριού σας, όπως προκύπτει από τα φορολογικά στοιχεία, όχι όπως τη θεωρείτε.

Αν τα όρια βγαίνουν, εκδώστε τη βεβαίωση πριν ξεκινήσετε την αίτηση, και προσέξτε το τρίμηνο.

Αν δεν βγαίνουν, ελέγξτε αν βγαίνουν στο διπλάσιο και αν οι οφειλές σας σε χρηματοδοτικούς φορείς μένουν κάτω από τις 300.000 ευρώ.

Δείτε αναλυτικά ποιος μπαίνει στον μηχανισμό και πόσες δόσεις δίνει η ρύθμιση.

Το ουσιώδες

Η ιδιότητα του ευάλωτου δεν είναι χαρακτηρισμός, είναι υπολογισμός με έγγραφα. Ο οφειλέτης που τη διεκδικεί χωρίς να έχει ελέγξει τα νούμερα χάνει χρόνο. Ο οφειλέτης που δεν τη διεκδικεί ενώ τη δικαιούται χάνει προστασία.

Αν θέλετε να ελεγχθεί η θέση σας, επικοινωνήστε μαζί μας.