Στα τροχαία με τραυματισμό, το πρώτο τέταρτο κρίνει δύο πράγματα ταυτόχρονα. Την υγεία του παθόντος και τη νομική θέση του οδηγού. Οι δύο αυτές παράμετροι δεν συγκρούονται. Ο νόμος τις έχει συνδέσει με τρόπο που ανταμείβει τη συμμόρφωση.
Οι τέσσερις υποχρεώσεις
Η παράγραφος 2 του άρθρου 47 του ν. 5209/2025 ενεργοποιείται μόλις υπάρξει θάνατος ή σωματική βλάβη, ανεξάρτητα από το ποιος φταίει. Καλύπτει κάθε εμπλεκόμενο οδηγό, όχι μόνο τον υπαίτιο.
Πρώτον, σταματάτε αμέσως και ασφαλίζετε τον χώρο. Αλάρμ, τρίγωνο σε ικανή απόσταση, ανακλαστικό γιλέκο αν υπάρχει. Στόχος είναι να μην προστεθεί δεύτερο ατύχημα στο πρώτο.
Δεύτερον, δίνετε την αναγκαία βοήθεια και συμπαράσταση. Πρακτικά, καλείτε αμέσως το ΕΚΑΒ στο 166 ή στο 112. Δεν μετακινείτε τραυματία που παραπονείται για πόνο στον αυχένα ή στη ράχη, εκτός αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, γιατί η μετακίνηση μπορεί να επιδεινώσει κάκωση σπονδυλικής στήλης.
Τρίτον, ειδοποιείτε την πλησιέστερη αστυνομική αρχή και παραμένετε στον τόπο μέχρι να φτάσει.
Τέταρτον, δεν μεταβάλλετε την κατάσταση του τόπου. Τα οχήματα μένουν όπου σταμάτησαν, ώστε να γίνει η αυτοψία. Μετακινούνται μόνο αν διακόπτεται η κυκλοφορία. Στην περίπτωση αυτή, φωτογραφίστε πρώτα από πολλές γωνίες.
Γιατί έχει σημασία η τήρησή τους
Εδώ βρίσκεται η διάταξη που αγνοούν οι περισσότεροι. Η παράγραφος 5 του ίδιου άρθρου ορίζει ότι, αν ο οδηγός συμμορφώθηκε με τις υποχρεώσεις της παραγράφου 2, δεν εφαρμόζεται το άρθρο 419 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, δηλαδή η αυτόφωρη διαδικασία.
Η πρακτική διαφορά είναι μεγάλη. Χωρίς αυτή τη διάταξη, ο οδηγός συλλαμβάνεται και οδηγείται στον εισαγγελέα. Με αυτήν, τα προανακριτικά όργανα συλλέγουν τα στοιχεία και ο οδηγός αναχωρεί, ενώ η υπόθεση προχωρά με την τακτική διαδικασία.
Η εξαίρεση δεν είναι αυτόματη. Στηρίζεται σε ό,τι θα καταγραφεί στο δελτίο και στην έκθεση. Γι' αυτό η ακρίβεια στην τήρηση των τεσσάρων βημάτων δεν είναι τυπολατρία.
Η υποχρέωση δεν εξαρτάται από την υπαιτιότητα
Ακούμε συχνά τη φράση «έφυγα γιατί δεν έφταιγα». Είναι από τις πιο επιζήμιες παρανοήσεις.
Η υποχρέωση παραμονής βαρύνει κάθε εμπλεκόμενο οδηγό. Ακόμη και ο οδηγός που παρέσυρε πεζό ο οποίος πέρασε με κόκκινο, οφείλει να μείνει. Η υπαιτιότητα για το ατύχημα και η εγκατάλειψη είναι δύο χωριστά ζητήματα. Το δεύτερο κρίνεται αυτοτελώς και οι ποινές του είναι βαριές, όπως αναλύεται στο άρθρο για τις συνέπειες της εγκατάλειψης τραυματία.
Τι κάνετε πρακτικά, με τη σειρά
Ασφαλίζετε τον χώρο. Καλείτε 166 ή 112 και μετά την αστυνομία. Δεν μετακινείτε οχήματα και τραυματίες. Φωτογραφίζετε τη γενική εικόνα, τη θέση των οχημάτων μέσα στη λωρίδα, τα ίχνη πέδησης, τα θραύσματα, τη σήμανση.
Δίνετε τα στοιχεία σας. Δεν συζητάτε την υπαιτιότητα στο σημείο, ούτε με τον άλλο οδηγό ούτε με περαστικούς. Καταγράφετε ονόματα και τηλέφωνα μαρτύρων.
Αν τραυματιστήκατε και εσείς, πηγαίνετε σε νοσοκομείο την ίδια ημέρα, ακόμη κι αν αισθάνεστε καλά. Το ιατρικό έγγραφο που φέρει την ημερομηνία του ατυχήματος είναι το θεμέλιο κάθε μελλοντικής αξίωσης. Η καθυστέρηση αξιοποιείται συστηματικά από την αντίδικη πλευρά ως επιχείρημα ότι η κάκωση δεν προήλθε από το ατύχημα.
Ενημερώνετε την ασφαλιστική σας. Δεν υπογράφετε δηλώσεις παραίτησης και δεν παραδίδετε ιατρικά έγγραφα σε ασφαλιστική εταιρεία τρίτου πριν εκτιμηθεί το σύνολο της υπόθεσης.
Τι ακολουθεί μετά τη σκηνή του ατυχήματος
Η υπόθεση κινείται σε δύο παράλληλες γραμμές που δεν πρέπει να συγχέονται.
Η ποινική αφορά την ευθύνη για τη σωματική βλάβη ή τον θάνατο από αμέλεια. Η δικογραφία σχηματίζεται από την Τροχαία, διαβιβάζεται στον εισαγγελέα και ο εμπλεκόμενος οδηγός καλείται σε απολογία. Ο παθών ή οι συγγενείς του μπορούν να παραστούν προς υποστήριξη της κατηγορίας.
Η αστική αφορά την αποζημίωση. Στρέφεται κατά του υπαίτιου οδηγού, του ιδιοκτήτη ή κατόχου του οχήματος και, με ευθεία αξίωση, κατά της ασφαλιστικής εταιρείας. Δεν εξαρτάται από την έκβαση της ποινικής, αν και η ποινική απόφαση αποτελεί σοβαρό αποδεικτικό στοιχείο.
Το σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι ότι οι δύο γραμμές έχουν διαφορετικές προθεσμίες και διαφορετική λογική. Ο παθών που περιμένει να τελειώσει η ποινική διαδικασία πριν κινηθεί αστικά, συχνά ανακαλύπτει ότι η σύντομη προθεσμία κατά της ασφαλιστικής εταιρείας έχει ήδη παρέλθει.
Ο φάκελος που χτίζεται από την πρώτη ημέρα
Ό,τι δεν καταγραφεί τις πρώτες ημέρες, δύσκολα αναπληρώνεται.
Ζητήστε αντίγραφο του δελτίου τροχαίου ατυχήματος από το αρμόδιο τμήμα Τροχαίας. Κρατήστε το εισιτήριο ή το εξιτήριο του νοσοκομείου, κάθε γνωμάτευση, κάθε παραπεμπτικό, κάθε απόδειξη φαρμάκων και εξετάσεων. Οι δαπάνες που δεν έχουν παραστατικό δεν επιδικάζονται.
Αν απουσιάσατε από την εργασία σας, ζητήστε βεβαίωση του εργοδότη με τις ημέρες απουσίας και τις αποδοχές που απωλέσατε. Αν είστε ελεύθερος επαγγελματίας, η απώλεια τεκμηριώνεται με φορολογικά στοιχεία.
Φωτογραφίστε τις κακώσεις στη διάρκεια της αποκατάστασης, με ημερομηνία. Είναι υλικό που δεν μπορεί να ανακτηθεί εκ των υστέρων.
Προθεσμίες
Η προθεσμία δήλωσης του ατυχήματος στην ασφαλιστική σας εταιρεία είναι οκτώ (8) ημέρες από τότε που λάβατε γνώση της επέλευσης της ασφαλιστικής περίπτωσης, κατά το άρθρο 7 παρ. 1 του ν. 2496/1997.
Η αξίωση αποζημίωσης από το ατύχημα παραγράφεται σε πέντε έτη από τότε που ο παθών έλαβε γνώση της ζημίας και του υπόχρεου, κατά το άρθρο 937 ΑΚ. Η ευθεία αξίωση κατά της ασφαλιστικής εταιρείας υπόκειται σε διετή παραγραφή από την ημέρα του ατυχήματος, κατά το άρθρο 10 του ν. 489/1976. Η διετία είναι η προθεσμία που χάνεται πιο συχνά.
Πότε χρειάζεται δικηγόρος από την αρχή
Όταν υπάρχει τραυματίας με νοσηλεία, όταν ασκείται ποινική δίωξη, όταν αμφισβητείται ο μηχανισμός του ατυχήματος, ή όταν καλείστε να καταθέσετε. Η πρώτη κατάθεση δεσμεύει και συνήθως δίνεται χωρίς προετοιμασία, σε κατάσταση σοκ.
Χειριζόμαστε υποθέσεις τροχαίων ατυχημάτων ενώπιον πολιτικών και ποινικών δικαστηρίων σε όλη τη χώρα. Αν εμπλακήκατε σε ατύχημα με τραυματισμό, επικοινωνήστε μαζί μας πριν από την απολογία ή την κατάθεση.
Δείτε επίσης τι ισχύει όταν οι ζημιές είναι μόνο υλικές και πώς αποζημιώνεστε χωρίς δικαστήριο.