Οι δύο αυτές υποχρεώσεις παρουσιάζονται συνήθως ως θέμα προστίμου. Στην πραγματικότητα το πρόστιμο είναι το μικρότερο μέρος της ιστορίας. Το μεγάλο ζήτημα εμφανίζεται αργότερα, στον υπολογισμό της αποζημίωσης, και αφορά τον ίδιο τον παθόντα.

Τι λέει ο νόμος

Το άρθρο 16 του ν. 5209/2025 ορίζει ότι η χρήση ζώνης ασφαλείας είναι υποχρεωτική τόσο για τους οδηγούς όσο και για τους επιβάτες, και ότι οι οδηγοί και οι επιβάτες μοτοποδηλάτων και μοτοσικλετών υποχρεούνται να φορούν προστατευτικό κράνος.

Οι κυρώσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το πρόσωπο:

Οδηγός χωρίς ζώνη ή χωρίς κράνος, κατηγορία Ε3-Β. Πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης και των στοιχείων κυκλοφορίας του οχήματος για 30 ημέρες.

Επιβάτης χωρίς ζώνη, κατηγορία Ε2-Α. Πρόστιμο 150 ευρώ.

Επιβάτης δικύκλου χωρίς κράνος, κατηγορία Ε3-Α. Πρόστιμο 350 ευρώ.

Η ευθύνη του οδηγού για την ασφάλεια όσων μεταφέρει είναι αυτοτελής. Δεν αίρεται επειδή ο επιβάτης ενήργησε με δική του πρωτοβουλία.

Η μη χρήση ζώνης ή κράνους περιλαμβάνεται επίσης στον κατάλογο του άρθρου 110 για την υποτροπή. Η δεύτερη τέλεση μέσα σε πέντε έτη επισύρει 1.000 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 180 ημέρες.

Γιατί ο νόμος επιμένει

Η φυσική είναι απλή και ανελέητη. Σε σύγκρουση, το όχημα σταματά. Το σώμα του επιβαίνοντος συνεχίζει να κινείται με την ταχύτητα που είχε.

Στο δίκυκλο, το σώμα εκτινάσσεται και το πρώτο σημείο επαφής με το οδόστρωμα είναι κατά κανόνα η κεφαλή. Στο αυτοκίνητο, χωρίς ζώνη, η κεφαλή και ο θώρακας συναντούν το τιμόνι ή το ταμπλό, ενώ ο αερόσακος σχεδιάστηκε για να λειτουργεί συμπληρωματικά προς τη ζώνη και όχι αντί αυτής.

Το αποτέλεσμα είναι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, παρατεταμένες νοσηλείες, χειρουργεία και, συχνά, μόνιμη αναπηρία. Το κόστος βαρύνει τα δημόσια ασφαλιστικά ταμεία, δηλαδή το σύνολο.

Το κόστος που δεν φαίνεται στην κλήση

Εδώ βρίσκεται το σημείο που ενδιαφέρει άμεσα κάθε παθόντα.

Το άρθρο 300 του Αστικού Κώδικα ορίζει ότι αν ο ζημιωθείς συντέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία, το δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό της.

Στα τροχαία, η διάταξη αυτή εφαρμόζεται συστηματικά στις περιπτώσεις μη χρήσης ζώνης ή κράνους. Η λογική είναι ότι ο παθών δεν συνέβαλε στην πρόκληση της σύγκρουσης, συνέβαλε όμως στην έκταση των τραυμάτων του.

Στην πράξη, αυτό είναι από τις πρώτες ενστάσεις που προβάλλει η εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία. Έχουμε δει την ένσταση αυτή να διατυπώνεται σε κάθε σχεδόν δικόγραφο όπου το δελτίο της Τροχαίας ή τα ιατρικά έγγραφα αφήνουν περιθώριο.

Η συνέπεια είναι ποσοτική. Το ποσοστό συνυπαιτιότητας που θα κριθεί μειώνει αναλογικά κάθε κονδύλιο, από τη δαπάνη νοσηλείας μέχρι την ηθική βλάβη. Σε υποθέσεις με σοβαρές κακώσεις, το ποσό που χάνεται είναι πολλαπλάσιο κάθε προστίμου.

Πώς αντιμετωπίζεται η ένσταση

Η ένσταση δεν είναι αυτόματα επιτυχής. Εκείνος που την προβάλλει φέρει το βάρος να αποδείξει δύο πράγματα. Πρώτον, ότι πράγματι δεν χρησιμοποιήθηκε η ζώνη ή το κράνος. Δεύτερον, και κυριότερο, ότι η χρήση τους θα είχε αποτρέψει ή περιορίσει τις συγκεκριμένες κακώσεις.

Το δεύτερο σκέλος είναι ιατρικό ζήτημα. Υπάρχουν κακώσεις που δεν σχετίζονται με τη ζώνη, όπως κατάγματα κάτω άκρων από πλευρική πρόσκρουση, και κακώσεις που θα είχαν συμβεί ούτως ή άλλως λόγω της σφοδρότητας. Η αντίκρουση στηρίζεται στην ιατροδικαστική εκτίμηση και στον μηχανισμό της σύγκρουσης, όχι σε γενικές διατυπώσεις.

Αντίστροφα, όταν εκπροσωπούμε την πλευρά της ασφαλιστικής εταιρείας, η ίδια ένσταση απαιτεί τεκμηρίωση με τα ίδια εργαλεία. Η γνώση και των δύο οπτικών είναι, κατά την εμπειρία μας, το πιο χρήσιμο εφόδιο στον χειρισμό τέτοιων υποθέσεων.

Ο επιβάτης που τραυματίστηκε

Υπάρχει μια περίπτωση που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και εμφανίζεται συχνά. Ο επιβάτης που τραυματίστηκε ενώ επέβαινε στο όχημα του υπαιτίου.

Ο επιβάτης είναι τρίτος έναντι της ασφάλισης του οχήματος στο οποίο επέβαινε. Έχει επομένως αξίωση κατά της ασφαλιστικής εταιρείας του ίδιου του οδηγού, ακόμη κι αν ο οδηγός είναι συγγενής ή φίλος του. Το γεγονός αυτό εκπλήσσει τους περισσότερους και οδηγεί σε παραίτηση από αξιώσεις για λόγους που δεν είναι νομικοί.

Αν όμως ο επιβάτης δεν φορούσε ζώνη ή κράνος, η ένσταση συνυπαιτιότητας προβάλλεται και εδώ, με τα ίδια κριτήρια.

Τι κάνετε πρακτικά

Αν τραυματιστήκατε και δεν φορούσατε ζώνη ή κράνος, μην θεωρήσετε ότι η αξίωση χάθηκε. Δεν χάθηκε. Ζητήστε εκτίμηση της πραγματικής επίδρασης στη συγκεκριμένη κάκωση.

Φροντίστε ώστε τα ιατρικά έγγραφα να περιγράφουν με ακρίβεια τον μηχανισμό και το σημείο των κακώσεων. Ασάφειες στα πρώτα έγγραφα αξιοποιούνται αργότερα.

Αν σας βεβαιώθηκε η παράβαση, ελέγξτε αν αφορά εσάς ως οδηγό ή ως επιβάτη, γιατί οι κατηγορίες και οι συνέπειες διαφέρουν.

Μην αποδεχθείτε πρόταση διακανονισμού που ενσωματώνει ήδη ποσοστό συνυπαιτιότητας, χωρίς να έχει εξεταστεί αν το ποσοστό αυτό τεκμηριώνεται. Δείτε σχετικά τι κρύβει η εξοφλητική απόδειξη.

Το ουσιώδες

Η ζώνη και το κράνος δεν είναι τυπική υποχρέωση απέναντι στην Τροχαία. Είναι το στοιχείο που καθορίζει, πρώτα το αν θα υπάρξει παθών, και έπειτα το πόσο θα αποζημιωθεί.

Αν χειρίζεστε υπόθεση στην οποία προβλήθηκε ένσταση συνυπαιτιότητας για τον λόγο αυτό, επικοινωνήστε μαζί μας.

Δείτε επίσης τι κάνετε αμέσως μετά από τροχαίο με τραυματισμό.